T24''ün sorularını yanıtlayan Ekrem İmamoğlu "İmamoğlu'nun yarışamadığı bir seçim Cumhurbaşkanı'nın meşruiyetinin bittiği̇ bir seçim olur" dedi.

İmamoğlu Cansu Çamlıbel'in sorularına yanıt verdi.

Ekrem İmamoğlu'nun açıklamalarından satır başları:

-CHP Genel Başkanı Özgür Özel dokuz aydır sizin partinin cumhurbaşkanı adayı olduğunuzu ısrarla söylemeye devam ediyor ancak bazı açıklamaları hukuken bunun mümkün olamayabileceğini gördüğünü ele veriyor. Alternatif senaryolara değindiği açıklamalardan birinde şunu söylemişti: "Ekrem İmamoğlu'nun Cumhurbaşkanı adayı olamaması durumunda en kuvvetli aday olarak Mansur Yavaş görülüyor; anketlerde Erdoğan'ı geçiyor." Siz de artık bir sonraki seçim için adaylığınızın zora girdiğini kabul etme noktasında mısınız? Bu soruyu siyasi bir dava örneği olarak Ergenekon davasının 6 yıl sürdüğünü hatırlatarak sormak isterim. 

Ekrem İmamoğlu: Öncelikle bir meselenin altını çizerek başlamak isterim: Cumhuriyet Halk Partisi, Türkiye'deki en şeffaf, gördüklerini söyleyen, söylediklerini hisseden ve milletimize karşı en açık olan siyasi partidir. Yani biz hiçbir şeyi "ele vermeyiz", ülkemiz için bildiğimizi ve gördüğümüzü milletimizle her daim paylaşırız.  

Diploma davası, hukuk tarihimizin gördüğü en büyük kara lekelerden biridir. Devlet kontenjan açıyor; belgelerimi eksiksiz ibraz ediyor ve yatay geçiş hakkı kazanıyorum. Bırakın lisansı, aynı üniversitede yüksek lisans bile yapıyorum. Bütün bunları yaparken devletin kurumlarına ve adaletine güvendim ben. 19 yaşında bir genç olarak, devletin ilanına, evraklarına ve onayına güvenmeyip kime güvenelim Allah aşkına? Biz devleti hep güvenilir bildik; vatandaşını, gencini, yaşlısını korur kollar diye öğrendik. Fakat maalesef ki bugün bir avuç muhteris, devletimizin yargısını, kurumlarını istismar ederek 35 yıllık diplomamı almaya çalışıyor. Anlaşılan o ki Cumhurbaşkanı adayı olduğunuzda, helal olan haram edilmek isteniyor. Bu kumpas, net bir kara lekedir. Yalnız benim haklarım değil, devletin yargısının ve kurumlarının şeref ve namusu, güvenilirliği de söz konusudur. Biz inşallah siyasi tarihimize ve hukukî değerlerimize bu kara lekenin sürülmesine izin vermeyeceğiz. 

Adaylık meselesine gelince, ben kendi irademle değil, 15,5 milyon vatandaşımızın iradesiyle Cumhurbaşkanı adayı oldum. Yetkiyi millet verir, millet alır. Diploma davası henüz sonuçlanmamıştır. Adaylığım kesin bir biçimde devam etmektedir. Ancak sonuç ne olursa olsun Cumhuriyet Halk Partisi, milletin iktidarını kurmak için milletimize karşı üzerine düşen vazifeyi yapacaktır. Onlarla yol arkadaşlığı yapmaktan onur duyduğum Sayın Genel Başkanım Özgür Özel ve Sayın Başkan'ım Mansur Yavaş, Türkiye'nin önemli değerleri. Cumhuriyet Halk Partisi, birçok Cumhurbaşkanı adayı çıkarabilecek kalitede ve kalibrede bir partidir. İnanın bizim kim aday olacak gibi bir endişemiz yok! Fakat iktidardakilerin Anayasa'mızdaki dönem şartını nasıl aşacağını çok merak ediyorum. Eğer adaylıkta ısrar ediyorsa; 15,5 milyon insanımızın iradesine halel getirmeyecekti, sandıkta karşıma çıkmaktan korkmayacaktı.  

400 milletvekili hülyasına kapılırlarsa, çok beklerler. Milletin önüne referandum sandığının koyulacağı günü heyecanla ve hevesle beklediğimizi bilsinler. Ekrem İmamoğlu'nun katılamadığı, özgür bir şekilde yarışamadığı bir seçim, Cumhurbaşkanı'nın meşruiyetinin bittiği bir seçim olur. On milyonların, Ekrem İmamoğlu yerine adaylaştığı bir seçime dönüşür. 

-Hakkınızdaki davaların sanıldığı kadar uzun sürmediği ve aklandığınız varsayımıyla devam edelim... 2028 seçimlerine (ya da olası bir 2027 seçimine) Erdoğan'a karşı yarışan bir aday olarak girebildiğiniz senaryonun gerçek olduğunu düşünelim. Seçim kampanyanızda halka somut vaat olarak 3 şeyin sözünü verecek olsanız, onlar ne olurdu? Ve bu 2 (3) vaadi ne kadarlık bir zaman dilimi içinde başarma sözünü verirdiniz? 

Ekrem İmamoğlu: "Öncelikle şunu belirtmeme izin verin: 2023 seçimlerinde alınan sonuç üzerine, partimden ve yakın çalışma ekibimden arkadaşlarımla beraber işlerin eskisi gibi yürümesine seyirci kalmamaya ve hızla bir sonraki seçimler için kapsamlı bir hazırlık yapmaya karar verdik. Bu çerçevede, bir yandan partimizi 2028 seçimlerine hazırlamak için adımlar attık, bir yandan da Türkiye'nin bütün temel sorunlarının röntgenini çekip, bu sorunları çözüme kavuşturmak için politika önerileri geliştirmeye başladık. Partide attığımız adımların sonucunu biliyorsunuz: Yönetim değişikliğinin ardından 2024 yerel seçimlerinde açık ara birinci parti olduk ve güvenilir bütün kamuoyu yoklamalarına göre birinci parti olmaya devam ediyoruz. Türkiye'nin nasıl yönetilmesi gerektiğine ilişkin çalışmamızsa 2023 seçimlerinden hemen sonra başladı. Yüzlerce uzman ve akademisyenle bir araya gelerek Türkiye'nin sorunlarına kalıcı çözümler getirecek öneri ve projeler geliştirdik. Çalışmalarımız Cumhurbaşkanlığı Aday Ofisi çatısı altında devam ediyor. Demek istediğim, 2023'ten beri çalışıyoruz. Türkiye'nin sorunlarını, nasıl yönetilmesi gerektiğini biliyoruz. Türkiye'yi yönetmeye hazırız. Sadece seçimleri bekliyoruz.  

İktidara geldiğimiz ilk günden itibaren tabii ki iktidarın en çok mağdur ettiklerini, özellikle dar gelirlileri, emeklileri, gençleri ve kadınları biraz olsun rahatlatacak adımları atacağız. Ancak herkesin şundan emin olmasını isterim; Türkiye'nin zamanını, sorunlarımıza yalnızca pansuman yapmak için değil, kalıcı biçimde çözmek için harcayacağız. Sorunuza bu açıdan cevap verecek olursam, acilen ele almamız gereken, köklü reformlar yaparak kalıcı çözümler geliştirmemiz gereken alanların ilk üçüne adaleti, ekonomiyi ve eğitimi koyarım. 

Bu çerçevede, iktidara geldiğimiz ilk günden, hatta ilk saatten itibaren, bu ülkede adaleti yeniden tesis etmek, yargımızı yeniden bağımsız ve tarafsız kılmak için harekete geçeceğiz. İktidara geldiğimiz ilk gün, yapacağım ilk konuşmada, hâkim ve savcılarımıza seslenip, şunları söyleyeceğim: "Hukuk devletine, hukukun üstünlüğüne sahip çıkıyoruz. Kararlarınızı alırken, kanunlardan ve vicdanınızdan başka bir referansınız olmasın!" Konuşmakla kalmayacağız elbette. Yargıyı bağımsız, adaleti erişilebilir kılmak için HSK'nın yapısını değiştirecek, davalar devam ederken hâkim ve savcıların görev yerlerinin değiştirilmesine son vereceğiz.  

Ülkemizin en derin problemi yoksulluktur. Milletimizin hiçbir ferdi açlık sınırı altında yaşamayı hak etmiyor. Yine iktidara geldiğimiz ilk günden itibaren, emeklilerimizin, asgari ücretlilerimizin ve hiçbir ailenin açlık sınırı altında kalmayacağı bir vatandaşlık geliri programını oluşturmak için çalışmaya başlayacağız. 

Yine iktidara geldiğimiz ilk günden itibaren sanayiyi yeniden refahın, istihdamın ve kalkınmanın omurgası yapmak, üretim ekonomisini canlandırmak için çalışacağız. Üretimi sadece canlandırmak için değil, yenilikçi kılmak için de gayret edeceğiz. Başta sanayi olmak üzere ekonominin bütün sektörlerini yenilikçi, verimli ve sürdürülebilir kılmak için Bilim, Teknoloji ve Yenilik Başkanlığı'nı, Türkiye Ulusal Kalkınma Fonu'nu ve Türkiye Atılım Ofisi'ni kuracağız.  

Bugün herkes şunu kabul ediyor; dünyanın mevcut durumunda bilgi olmadan, bilim olmadan ülkeler, devletler güçlü ve dayanıklı olamıyor. Buradan hareketle iktidara gelir gelmez el atacağımız alanların ilk sırasında eğitim olacak. Eğitimde vaadimiz şu: Türkiye'nin her yerinde nitelikli eğitimi parasız, parasız eğitimi nitelikli yapacak, çocuklarımıza kaliteli, parasız ve bilginin yanında beceri kazandıran bir eğitim vereceğiz. Eğitimi ideolojik kavga sahası olarak görmeyeceğiz. Devlet okullarını yeniden ülkenin en iyi okulları yapacağız.    

 
-Hep demokratik, çoğulcu, kişisel hak ve özgürlükleri önceleyen bir yönetim anlayışınız olduğuna vurgu yaptığınız için sormak istiyorum. Değerlerin uluslararası düzeyde geçer akçe olduğu ön kabulüyle bir siyaset önermek ahlâken doğru yer olmakla birlikte bir biçimde 2020'lerin realitesiyle çelişmiyor mu? 

Ekrem İmamoğlu: "Amerikalı siyaset bilimci Huntington'ın ünlü bir teorisi vardır: "Demokrasi Dalgaları". Deniz suyunun belli sürelerle çekilmesi ve sonra kıyıya vurmasına benzer dünyanın demokrasi serüveni. Buna göre dünyada üç demokrasi dalgasına karşılık iki ters dalga yaşanmış. Birinci demokrasi dalgası Amerikan ve Fransız ihtilâlleriyle; peşi sıra gelen ilk ters dalga ise İtalya'da Mussolini'nin iktidara gelmesiyle devam etmiş.  

İkinci demokrasi dalgası İkinci Dünya Savaşı'nı takip eden 1945-1960 döneminde yaşanmış; bunu takip eden ters dalga ise askerî yönetimlerin iktidara oturduğu yıllar olarak tanımlanmış. Huntington üçüncü demokrasi dalgasının ise 1974 Portekiz devrimiyle başladığını iddia etmiş 1991 yılında yayınladığı kitabında. Ancak kitapta üçüncü ters dalgadan söz etmemiş. Çünkü ona göre küresel süreç, demokrasinin önündeki tüm engelleri kaldıracak, ekonomik piyasa serbestleşecek ve insanlar özgürleşecekti. Ancak böyle olamadı. Bana göre bizim şu anda yaşadığımız, demokrasinin üçüncü ters dalgası. Küresel düzlemde bakalım. 2010'ların başındaki Arap Baharı, Avrupa'nın tam ortasında yaşanan ve yaklaşık 4 senedir süren fiilî savaş, küresel göç krizi, Brexit süreci, İsrail'in Gazze'de uyguladığı soykırım ve savaşın Lübnan, İran ve hatta Suriye'ye uzanması, ABD'nin tarihî boyunca bu kadar öngörülemez bir şekilde yönetilmesi... Ve elbette Türkiye'nin her geçen gün demokrasiden ve bununla ilişkili olarak insan haklarından, hukuk devletinden, şeffaflıktan uzaklaşması... Uluslararası indekslerde karnemiz her geçen gün daha da kötüleşiyor. 

Ülkemiz her gün farklı bir operasyonla uyanıyor. Binlerce kişi siyasi sebeplerle içeride tutuluyor. Bir Cumhurbaşkanı adayı olarak tam 10 aydır iftiracıların yalan beyanlarıyla, kumpaslarla ve telaşla hazırlanmış, gerçeklikten ve hukuktan uzak bir iddianameyle tutsak edilmiş durumdayım. Sayın Selahattin Demirtaş tam 10 yıldır cezaevinde tutuluyor. Ülkemizde bu yönetimin zulmüne maruz kalmayan bir kesim kaldı mı acaba? 

Tüm bu karamsar tabloya rağmen ben umutsuz değilim. Aksine, tünelin ucundaki ışığı görüyorum. Her bir ters demokrasi dalgası sonunda bir demokrasi dalgası da yaşanmış dünyada. Elbet demokrasiyi, çoğulculuğu, kişi hak ve özgürlüklerini önceleyen yönetimler söz sahibi olacaklar. Değişim uzak değil! 

Evet, 2020'lerin realitesi, bu değerleri savunmak olmayabilir. Ancak siyaset, toplumu şekillendirir. Bizim temel hedefimiz, demokratik, insan haklarına dayalı, sosyal bir hukuk devletinin varlığını sağlamak. Bu nedenle birleştirici, kucaklayıcı söylemlerde bulunmak, kutuplaştırmamak, her ne şart altında olursa olsun insan hak ve özgürlüklerinden vazgeçmemektir bizim aslî vazifemiz. Hayalimizdeki Türkiye'yi hep birlikte kuracağız. Adaletli ve eşit bir toplum için birlikte karar verip birlikte çalışacağız. Türkiye, dünyadaki yeni demokrasi dalgasının öncülerinden olacak. 

-20. yüzyılın ikinci yarısından son döneme kadar kendisini 'değer siyaseti'nin beşiği olarak konumlandıran Avrupa Birliği dahi sert bir realizme teslim olmuşken ve değerlerini geri plana atmışken aktif savaşların ortasında kalan Türkiye, değer siyasetiyle güvenliğini sağlamayı becerebilir mi? 

Ekrem İmamoğlu: "Haklısınız. Uluslararası sistemin bugün geldiği noktada, diplomasi ve değerler oldukça yara almış durumda. Uluslararası hukukun yıpratıldığı, askeri gücün çok daha rahat bir şekilde uygulandığı bir dönemi yaşıyor, bunun sonuçlarını Ukrayna'da, Filistin'de ve Venezuela'da görüyoruz. Büyük güçlerin kontrolündeki Birleşmiş Milletler etkisiz hale getirilmiş durumda. Hak, hukuk ve adaleti en çok savunagelen Avrupa devletleri ise kendi içinde bölünmüş ve bu gidişatı değiştirecek siyasi irade, vizyon ve askeri kapasiteden yoksun durumda. 

Peki bu şartlar altında biz neden değer siyasetini, demokrasiyi, adaleti ve hukukun üstünlüğünü savunuyoruz? 

Öncelikle şuradan başlayalım: Güçlü devlet, hazır ordu ve etkili dış politika olmadan yapılan değer siyaseti, güzel sözlerden öteye geçememe tehdidiyle karşılaşır. Değerleriyle öne çıkan milletler güçlü olmak zorundadır. Aynı zamanda, değer siyaseti bir vitrin değil; güvenlikle doğrudan ilgili bir yaklaşımdır. İnsan onurunun ayaklar altına alındığı, hakların çiğnendiği, ekonomik kalkınmanın sağlanamadığı, adalet duygusunun ortadan kalktığı bir yerde istikrar ve güvenlik sağlanabilir mi? İkinci Dünya Savaşı'nın ardından kurulan sistemin temel varsayımı bunun mümkün olamayacağı yönündeydi. Peki bu varsayımı değiştirmemiz için bugün bir neden var mı? Bence hayır. Tarihin belirli dönemlerinde gücü olanlar olmayanlara zulüm edebilmiştir. Bugün de hem Türkiye'de hem dünyada böyle bir dönemden geçiyoruz. Tarih bir sarkaç gibidir. Bugün bu sarkaç insan doğasının karanlık taraflarının ön planda olduğu bir yere doğru gidiyor. Biz ve bizim gibi düşünenler sayesinde sarkaç yakın bir zamanda mutlaka yön değiştirecek ve aklın, bilimin, insanlığın en yüce değerlerinin ön plana geçtiği bir çağı yeniden hep beraber inşa edeceğiz. Buna yürekten inanıyorum. 

Bu nedenle, Türkiye değer siyasetiyle hem güvenliğini hem saygınlığını hem de etki alanını artırabilir. Ama bu siyaseti içerde savunma sanayii, istihbarat, siber güvenlik, kritik altyapı direnci, afet ve enerji güvenliğini geliştirerek takviye etmeliyiz. Bu kapasite yoksa "değer" siyaseti sadece söylemde kalır. Ayrıca, içeride barış ve demokrasinin güçlenmesi kutuplaşmayı azaltır, toplumsal dayanıklılığı artırır. Milleti bir bütün olarak birbirlerine kenetlenen ülkeler ise başarılı olur. Benim temel tezim şu; artık dayanıklılık çağındayız ve ülkemizin dayanıklılığını artırmalıyız.  

Unutulmaması gerekir ki büyük güçler dâhil, hiçbir ülke güvenliğini tek başına sağlayamaz. Türkiye'nin coğrafyası ittifaklar ve ortaklıkları daha da kritik hale getirmiştir. Değer siyaseti ortaklık ve ittifak kurmayı kolaylaştırır; mevcut ortaklar arasındaki güveni artırır. Tüm olumsuzluklara rağmen, aynı anda olumsuz gidişatı dengelemek isteyen aktörler de sahadadır. Yapmamız gereken, uluslararası örgütler içinde kurala ve hukuka dayalı düzeni ayakta tutmak isteyen ülkelerle uzun soluklu bir ortak tutum ve dil oluşturmak. Güvenlik dilini hukuk, öngörülebilirlik, iç barış ve demokratik değerlerle birleştirmek. Bu birleşim, değer siyasetine gerçek ağırlığını kazandıracaktır. İnanıyorum ki Türkiye dünyada değer siyasetinin ve uluslararası hukuka sahip çıkmanın öncüsü konumundaki ülkelerden olacaktır. Değer siyaseti ile oluşacak meşru zemin, toplum nezdindeki siyasete, kurumlara, yargıya ve bütün devlet organizasyonuna olan güveni de arttırır. Bu güvenin tesis edilmediği her ülkenin çok büyük bir risk altında olduğunu unutmayalım. Türkiye'nin toplumsal yapısı, çeşitliliği ve jeopolitik konumuyla, en kalıcı ve güçlü güvenlik politikalarını değer siyaseti ile inşa edeceği en esaslı gerçektir. "

 
-Hem CHP hem de aslında AK Parti iktidarı, Türkiye'nin AB'ye tam üyeliği hâlâ mümkünmüş gibi mesajlar vermeye devam ediyor. Ancak hepimiz biliyoruz ki gelinen noktada bu pek mümkün görünmüyor. Diyelim ki sizin umut ettiğiniz gibi CHP iktidara geldi ve hızla Türkiye'yi üyelik rotasına geri soktu... 2030'larda hâlâ AB'nin bir anlamı olacak mı ki CHP'nin hâlâ en öne çıkan siyasi argümanı bu? 

Ekrem İmamoğlu: Evet, Türkiye'nin üyelik müzakereleri fiilen dondu. Bu doğru. Ama Türkiye hukuken ve kurumsal olarak hâlâ tam üyelik sürecinin içinde. Aday ülke statüsü devam ediyor. Müzakere çerçevesi duruyor. Gümrük Birliği ve yoğun sektör entegrasyonu zaten işliyor. Bu uzun yolculuktan vazgeçmek bize ne kazandırır? Vazgeçmek, Türkiye'nin Avrupa ülkeleriyle ilişkilerindeki önemli bir maniveladan kendi eliyle vazgeçmesi olur. Üyelik hedefini bir çıpa olarak düşünmek gerekir. Hukukun üstünlüğü, kurum kalitesi, piyasa güveni, yatırım ortamı, eğitim ve bilim ekosistemi. Bunların hepsi bizim gerçekleştirmemiz gereken reformlar. AB rotası bunları ölçülebilir bir standart setine bağlıyor. Bir de şu gerçek var; ülkemizin ekonomisi fiilen Avrupa ile bağlı. En büyük ticaret ortağı, yatırım kaynağı, teknoloji ve standart ekosistemi Avrupa. Finansman maliyeti, ihracatın kompozisyonu, üretim zincirleri, şirketlerin uyum yükü... "AB bitti" demek kolay. Ama AB'nin ürettiği standartlara uyum ihtiyacı bitmiyor. Dolayısıyla AB yolculuğu, bizim için kalkınma politikalarımızı destekleyen, demokrasi ve hukuk vizyonumuzla uyumlu, bize ekonomik ve diplomatik açıdan daha geniş bir oyun alanı ve imkanlar sağlayan bir süreç. Bu nedenle, bizim için AB'ye tam üyelik hedefi devam ediyor. Ben de ülkemizde yaşadığımız tüm sıkıntılara rağmen, AB ile ilişkilerimizin ilerletilmesinin karşılıklı yarar sağlayacağını düşünüyorum. Bu görüşlerimi yakın bir zamanda benimle Silivri'de görüşen AP Türkiye Raportörü Nacho Sanchez Amor'a hem sözlü hem de yazılı olarak ilettim.    

İkincisi, AB elbette Soğuk Savaş sonrası AB değil. O dönem bitti. Genişleme coşkusu, sınırsız serbestleşme iyimserliği, güvenliğin arka plana itildiği refahın arttığı yıllar geri gelmiyor. Bu anlamda "eski AB" artık yok. Ama "AB'nin anlamı bitti" demek başka bir iddia. Bu görüşe katıldığımı söyleyemem. Bugünün AB'si daha jeopolitik, daha güvenlik odaklı, daha seçici, daha regülasyoncu. Avrupa da dünyanın yeni durumunda yeni bir güvenlik konsepti geliştirmeye çalışıyor. Türkiye'nin bu yeni konseptin bir parçası olarak da Avrupa'yla güçlü bir ilişki kurması gerektiğini düşünüyoruz. Sadece AB üzerinden değil yeni güvenlik ihtiyaçları üzerinden Avrupa'yla yakın olmalıyız. AB, iklim politikaları, dijital kurallar, rekabet hukuku, tedarik zinciri güvenliği, sınırda karbon düzenlemesi, devlet yardımları, savunma sanayi işbirliği gibi alanlarda oyun kurucu olmaya çalışıyor. Bu kurallar sadece AB içinde kalmıyor. Türkiye'nin ihracatı, sermaye akımları, sanayi standartları ve şirket uyumu doğrudan etkileniyor. AB siyasi açıdan etkin olamasa bile regülasyon üretme kapasitesi bitmiyor. Türkiye'nin de bu regülasyon alanının içinde kalması menfaatlerimizle uyumludur.   

Bu yüzden, AB'nin değiştiği gerçeğinin bilinciyle, Türkiye de bu değişen Avrupa'yla ilişki düzenini yeniden kurmalı. Hedefimiz sadece kapıdan içeri girmek değil, kuralların oluştuğu masada olmak. AB ile birçok alanda oldukça faydalı ve Türkiye menfaatine işbirlikleri içerisinde bulunabiliriz. Gümrük Birliği'nin güncellenmesi, vize serbestisi, yeşil dönüşüm uyumu, dijital ve veri rejimleri, savunma ve tedarik zinciri ortaklıkları... Bunlar 2030'larda AB'nin anlamlı olacağı alanlar. CHP, AB üyeliğini ülkenin iç kapasitesini yükselten bir çıpa ve Türkiye'yi Avrupa'nın yeni kurallarıyla uyumlu hale getiren bir strateji olarak savunuyor. CHP olarak bizlerin arzu ettiği Türkiye, elde edeceği kazanımlar ve var olan kabiliyetleriyle 2030'ların AB'sinde aynı zamanda Avrupa'nın lokomotifi ve lider ülkelerinden biri olacağı gerçeğini de mutlak bir biçimde not etmek gerekmektedir.   

-Siz İsrail'in bizzat Türkiye'yi hedef almasını hakiki bir olasılık olarak görüyor musunuz? 

Ekrem İmamoğlu: İsrail'in Türkiye'yi hedef almasının askerî ve siyasi bedeli çok ağır olur. Bu ülkenin tarihî, askerî ve sosyal birikiminin bölgedeki diğer herhangi bir ülke ile karşılaştırılamayacak kadar derin olduğunu en iyi İsrail bilir. Son gelişmelere bakınca ben asıl riskin doğrudan savaş ilanı gibi bir senaryodan çok, bazı temas alanlarında ortaya çıkabileceğini düşünüyorum. Suriye bunun gerçekleşmesi riski bulunan başlıca saha. Hava sahası, vekil unsurlar, istihbarat faaliyetleri, hedefli operasyonlar. Bir saldırının Türkiye sınırına yaklaşması, Türk unsurlarının bulunduğu bölgeyi etkilemesi, yanlış okuma ve yanlış hesap ihtimalini büyütür. Deniz alanları, enerji hatları ve siber alan da gerilimin taşabileceği başlıklar. Bu yüzden dış politikamız yarın çatışma çıkacakmış gibi hazır olmamızı sağlayacak, her ihtimali göze alacak şekilde donatılmalı. Hazırlık, caydırıcılığı artırır. Diplomasi, tırmanmayı ve gerilimi kontrol eder. Pratikte bu, iki şeyi aynı anda yapmak demek. Birincisi savunma ve istihbarat kapasitesini diri tutmak. İkincisi kriz iletişim kanallarını açık tutmak. Bu gerilimi yönetmenin yolu, hazırlık ve diplomasiyi aynı anda yürütmek.  

Bugün ülkemizin yaşadığı birçok dış politika krizinin, 15 yılı aşkın süredir sıralı bir şekilde yapılan birçok hatalı ilişki tariflerinden ve kurumsallığını yitirmiş, iç politika malzemesi haline gelen, kişisel ilişkilere sıkışmış uygulamalardan kaynaklandığını hatırlatmam gerekir.   

Biz, Türkiye'yiz. Etrafımızdaki hiçbir ülkeye, hiçbir millete benzemeyiz. İnşallah iktidara geldiğimizde, güçlü ve demokratik kapasitesi gelişmiş bir devlet, hazır bir ordu, sağlam temellere dayalı bir ekonomi ve en önemlisi birbirine kenetlenmiş bir millete sahip bir Türkiye olarak, hiçbir devlet tarafından rahatça tehdit edilemeyecek bir ülke haline geleceğiz. "Yurtta barış, dünyada barış" prensibinin 21. yüzyılda ihtiyaç duyulan yaklaşımı, bizi çok daha etkili ve itibarlı bir pozisyona taşıyacaktır.  

-MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli partisinin geçen haftaki grup toplantısında 'Terörsüz Türkiye'nin tam da bu güvenlik kaygılarıyla başlatıldığını teyit eden güçlü cümleler kurdu. PKK'nın silahsızlandırılması bir yana, Türkiye Kürt sorununu çözmezse ve Bahçeli'nin jargonuyla "iç barışını tahkim edemezse" gerçek bir bölünme riskiyle karşı karşıya mı size göre? 

Ekrem İmamoğlu: Bizim milletimiz; Türk, Kürt, Sünni, Alevi gönül bağlarıyla birbirine kenetlenmiş, akrabalığı, komşuluğu, arkadaşlığı en güzel haliyle gerçekleştiren bir millettir. Bu toprakların insanlarının kardeşliğini kimse bozamaz. Ancak her daim Türkiye'ye düşmanlık etmeye yeltenen, içeride ve dışarıda güvenliğini tehdit eden ve milletimizin huzuruna el uzatmaya çalışan dış odaklar olacaktır. Bu sebeplerle, Sayın Bahçeli'nin çağrısı son derece doğru, fakat eksik ve geç kalmış bir açıklamadır. Kürt meselesi, yalnız Kürtlerin değil, bütün Türkiye'nin meselesidir. Kürt meselesi, yalnız güvenlik değil, aynı zamanda demokrasi meselesidir. Kürt meselesi yalnız güvenlik meselesi değildir, özünde bir demokrasi ve kader birliği meselesidir. Türkiye'nin demokratik bir ülke olmasının yolu da Kürt meselesinin adil, kalıcı, devlet nezdinde ve yasal bir zeminde çözülmesinden geçer. 

Ülkemizin yaşadığı güvenlik tehdidi ise bugün gördüklerimizden çok daha büyük ve bu büyük tehdidi bertaraf etmek için hepimize görev düşüyor. Dünyamız; büyük kırılmaların, ekonomik belirsizliğin, savaş tehditlerinin ve muhtemel insanî krizlerin pençesinde büyük bir bilinmezliğe, kuralsızlığa ve derin tehlikelere sürükleniyor. Ortadoğu'dan Afrika'ya, Karadeniz'den Doğu Akdeniz'e, Güneydoğu Asya'dan Latin Amerika'ya ve hatta Kuzey Kutbu'na kadar yoğunlaşan fiili çatışma tehditleri ve diplomatik krizler bizlere eskinin bitişinin fakat yeninin yükselişine dek oldukça zor günlerin yaşanacağının haberini veriyor. 

İsrail'in katliamlarına cevap verememiş olan uluslararası hukuk düzeni, Venezuela'da adeta can çekişiyor.  

"ABD artık dünyanın komiseri olmayacak" vaatleriyle başa gelen Sayın Trump, komiserlikten de kötü olan bambaşka bir hevesi, dünyaya "güç" olarak sunuyor. Bu dengesizlik ve belirsizlikten medet uman dünya liderleri, bırakın uluslararası hukuka ve dünyanın geleceğine sahip çıkmayı, "bu kaostan nasıl kâr elde ederiz" hevesleriyle dünyamızın büyük bir bilinmezliğe doğru sürüklenmesine destek oluyor. Türkiye olarak bu kaosa, istikrarsızlığa ve tehditlere hazır olmalıyız. Artık bizim için durmak gibi bir ihtimal yoktur. Türkiye'nin yürüyüşünü behemehâl başlatmalıyız! Ekonomide, sanayide, tarımda ve enerjide sağlam temeller üzerine oturan ve en önemlisi demokratik ve hukukî gücünü artıran bir Türkiye, artık tercih değil zorunluluktur. 

Bu hususta ülkemizi yönetenlere seslenmek istiyorum; çok sevdiğiniz, kaybetmekten korktuğunuz, uğruna bizim gibi Türkiye aşkıyla yanan insanları cezaevine koyduğunuz koltuklarınızın bir amacı vardır. Türkiye güçlü olmak zorundadır! Rüşvet, iltimas, rant ve nüfuz ticaretiyle yürüttüğünüz bu Kara Düzen bırakın Türkiye'yi durdurmayı, geriye götürüyor. Türkiye'nin yürüyüşü için demokratik kapasite, hukuk düzeni ve doğru alanlara kaynak aktarımı gerekiyor. Yeni sanayileşme ve milli tarım hamlelerini gerçekleştirmemiz, enerji bağımsızlığımızı ve savunma kapasitemizi arttırmamız gerekiyor. Koltuklarınız, Türk gençliğinin istikbalinden kıymetli değildir. Adil bir seçim düzeni oluşturalım, milletin iradesine saygı duyalım ve kim kazanırsa kazansın, hep birlikte Türkiye için büyük bir yürüyüşü gerçekleştirelim! Cumhuriyet Halk Partisi'nin Türkiye'nin yürüyüşü için hazırlığı tamdır! Atalarımıza, insanlarımıza ve geleceğin sahibi olan evlatlarımıza borcumuz vardır. Tüm dünyanın örnek alacağı bir Türkiye olmaya ihtiyacımız vardır. Ve unutmayalım; vatana hizmet, zor günlerin güvercin gerdanlığıdır. 

-Size göre IŞİD ve YPG, Türkiye'ye karşı eşit kuvvede tehditler midir? Birisi diğerinden daha 'fazla tehdit' teşkil ediyorsa neden? 

Ekrem İmamoğlu: Sorunuza cevap vermeden önce, Yalova'da DAEŞ mensubu teröristlerle girdikleri çatışmada şehit olan emniyet görevlilerimizi rahmetle anmak istiyorum. DAEŞ ve YPG, eşit kuvvette değiller. Aynı türden tehdit de değiller. DAEŞ Türkiye için doğrudan ve ani bir tehdit oldu. Hücre yapılanmasıyla, yabancı savaşçı ağlarıyla, kitlesel terör saldırılarıyla. Türkiye bunu acı biçimde yaşadı. Suruç, Ankara, Reina gibi örnekler, devletin ve toplumun hafızasında duruyor. DAEŞ'in hedefi sınır hattı değil sadece. Toplumun gündelik hayatının güvenliği. YPG meselesi ise Türkiye açısından daha çok sınır güvenliği ve uzun süreli stratejik risk başlığına oturuyor. Aynı zamanda, YPG'nin de içinde bulunduğu SDG'nin Suriye hükûmetiyle sürdürdükleri mutabakat süreci, YPG'yi yalnız terör bağlamında değil, diplomatik açıdan da üzerinde durmamız gereken bir alanda tutuyor. 

Ama ana tehdit ikisi de değil. Ana tehdit ve risk, Suriye'de istikrarın sağlanamamış olmasıdır. Merkezî otoritenin kaybı, güvenlik, hukuk ve kamu hizmetlerinin parçalanması. Bu boşluk olduğu sürece, bugün DAEŞ zayıflar, yarın başka bir örgüt çıkar. Bugün YPG ile gerilim olur, yarın başka bir milis yapılanması doğar. Harita değişir, sorun kalır. Çünkü sorun örgüt isimleri değil, merkezi otorite ve meşruiyet boşluğu. Bu yüzden Türkiye açısından kalıcı güvenlik, Suriye'de işleyen bir devlet düzeninin kurulmasına bağlı. Ama burada "devlet" dediğiniz şey sadece bayrak ve ordu değil; siyasi meşruiyet üreten bir düzen, kapsayıcı bir yönetim, yerel toplulukların sisteme bağlandığı bir temsil mekanizması, hukukun çalıştığı, keyfiliğin azaldığı bir idare. Suriye'de kapsayıcı bir demokratik temsil ve meşruiyet olmadan merkezî otorite zorla ayakta kalır. Zorla ayakta kalan düzen de yeni kopuşlar üretir. Yeni kopuşlar da Türkiye sınırına yeni tehditler olarak geri döner. Arap, Kürt, Alevi, Sünni, Hristiyan, Dürzi ve bütün topluluklarıyla kardeş Suriye halkı için, Suriye'de kaos ve kriz değil, barış ve istikrarı savunmalıyız.  

-İktidar kanadının 'Terörsüz Türkiye' diye tanımladığı son çözüm sürecine özü itibarıyla başından beri destek verdiniz. Ama tam da süreç hareketlenmeye başladığında tutuklandınız. Geçen haftalarda bu köşe için konuştuğum CHP Grup Başkanvekili Murat Emir, sizlerin tutukluluğunun CHP'nin bu sürece destek konusunda elini sıkıştıran bir unsur olduğunu bir biçimde kabul etti. Bu açıdan bakıldığında siz o Meclis'teki masayı kendi geleceğiniz açısından kritik bir unsur olarak görüyor musunuz mesela? 

Ekrem İmamoğlu: Tam da dediğiniz gibi iktidarın "Terörsüz Türkiye" dediği sürece ilk günden itibaren destek verdik, vermeye devam ediyoruz. Süreci destekliyoruz çünkü bizim için terörün sona ermesi, Kürt meselesinin, silahın ve çatışmanın gölgesinde kalmadan, hukuk ve siyaset zemininde ele alınıp, konuşulması ülkemizin ihtiyacı. Böyle olduğu için de bu konuyu iktidar partisinin yaptığı gibi ikbal ve istikbal meselesi olarak görmedik. Bizim için terörün sona erdirilip Kürt vatandaşlarımızla eşit vatandaşlık prensibi etrafında bir ve beraber yaşamak, parti siyaseti meselesi değil, ülke ve devlet meselesi. Soruna bu perspektiften baktığımız için sürece başından itibaren destek verdik, vermeye devam edeceğiz. İnşallah süreç tamamlanır ve çatışmalar tarihe karışır. Biz de her meselemiz gibi Kürt sorununu da hukuk ve siyaset zemininde konuşuruz. Ama herkes müsterih olsun. Bu iktidar halledemezse biz gelir, biz çözeriz.  

Öte yandan, sürece destek verirken Türkiye'nin demokrasiyle ilgili diğer sorunları için de mücadele etmekten vazgeçmeyeceğiz. Terör meselesi, Kürt meselesi bunlar en önemli meselelerimiz, doğru. Ama başka büyük meselelerimiz de var. Ağzını açanın hapse tıkılmasına, gazetecilerin, siyasetçilerin, sanatçıların cezaevlerine doldurulmasına da seyirci kalmayacağız. Seçimleri kaybedeceğini anlayınca rakibini uydurma gerekçelerle cezaevine atan, rakip partiyi yargı sopasıyla taciz eden bu iktidara "Buyurun ülke sizin, istediğinizi yapın" demeyeceğiz. Bunların olmaması için de mücadele edeceğiz. Nitekim bunun için, süreç başladığında süreci sadece "Terörsüz Türkiye" süreci olarak değil, "Terörsüz ve Demokratik Türkiye" süreci olarak gördüğümüzü söyledik ve herkesi de bu perspektifi benimsemeye davet ettik.   

Son olarak şunu belirteyim: Süreç için kurulan komisyonun çalışmalarını çok önemsiyorum. Umarım komisyon, terörün son ermesini sağlayabilecek ve demokrasimizin diğer büyük sıkıntılarını gidermenin önünü açacak bir çalışmayı tamamlar. Ancak komisyonu geleceğimin pazarlık konusu edildiği bir yer olarak görmüyorum, görülmesine de izin vermem. Bu konuda kimseyle pazarlık yapmam. Yapmam, çünkü cezaevinde olmam, şahsi bir mesele değil. Mesele Türkiye'yle, demokrasimizle ilgili. Mesele benim cezaevinde olmam değil, Türkiye'nin bir büyük cezaevine dönmüş olması.  

-CHP'nin TBMM Başkanlığı'na sunduğu 'süreç raporu'nda Kürt sorununun spesifik çözümünden ziyade Türkiye'nin genel demokratikleşmesiyle ilgili bir çerçeve öne çıktı. Devamlı Kürt sorununun çözümü konusundaki "tarihsel sorumluluğundan" dem vuran CHP neden iktidarın ilerisine geçen önerilerde bulunamıyor? Hem de 2018'den beri Kürt seçmenle ve HDP/DEM ile kurduğu ilişkinin bedelini siyaseten ödemişken...  

Ekrem İmamoğlu: Bizim Kürt meselesine nasıl baktığımızın iyi anlaşılması gerektiğini düşünüyorum. Kürt meselesine bakışın bu ülkede farklı olması gerekir. Dünyadaki örneklerden farklı bir tarife muhtaçtır. Sosyolojik özellikleriyle özenle ele alınmalıdır. Siyasi saikler ve fanatik bakış açısı ile ayrıştırıcı, toplumun sinir uçlarına dokunan dil ve tavırdan uzak durulması şarttır. 

 Dünyada yaşanmış birçok etnik sorundan farklı olarak, Türkiye'de Kürt-Türk ilişkisine ait tarihsel ayrışma dönemleri çok azdır. Anadolu'nun bin yıllık tarihinde Selçuklu, Osmanlı ve Türkiye Cumhuriyeti akışında yoğun bir kader birliği görmek mümkündür. Milyonlarca yurttaşın göç etmesiyle iç içe geçmiş Türk-Kürt yaşam birliğini görebiliriz. Bugün Kürt nüfusunun en büyük kısmının Türkiye'nin batısında olduğunu söylemek mümkündür. Ben dünyada ve Türkiye'de en fazla Kürt nüfusunun olduğu İstanbul'da belediye başkanlığı yaptım. Bu sebeple, ülkemizin coğrafi bütünlüğünü güçlendiren sosyolojik kaynaşma özelliğinin altını çizmek gerekir.   

Bu birliktelik komşuluk, hemşerilik ile birlikte aile birlikteliğini de büyütmüştür. Uzun yıllardır milyonlarca Kürt-Türk çiftin evliliğine şahitlik ediyoruz. En kutsal hali ile aile birlikteliği bu toprakların çok güçlü bir temelidir. Benim öz ailemde olduğu gibi 86 milyon olarak buna şahitlik ediyoruz. 

Aynı zamanda ekonomiden tarıma, ticaretten üretime sermaye birliği ve serbest piyasadaki homojen yapı ülkemizin kaynaşması için fırsat yaratmıştır. İstanbul dâhil büyük şehirlerde her bölgeden insanlar yatırımcı kimlikleriyle varlık göstermektedir. Kürtlerin de en önde gelen iş insanları arasında olduklarını görmek mümkündür.   

Türk-Kürt birlikteliğinin bir diğer önemli unsuru bin yılı aşkın süredir paylaşılan inanç birliği ile kültür birliğidir. Bu durumun yaşam bütünlüğüne geçişi hızlandırdığı, geleneklerini birlikte sürdürme evresine ulaştığı bu toprakların gerçeğidir. Türkiye'deki toplum bütünlüğünü sağlayan bu avantajlar, bu topraklara özeldir. 86 milyon yurttaşımıza özgüdür. Bu büyük medeniyet birliği, Anadolu'da, Mezopotamya'da, Trakya'da var olan binlerce yıllık insanlık tarihinden beslenir. Kendi içimizde büyüttüğümüz maneviyatı, değerleri güçlendirerek yol haritası çizmek, bizlerin sorumluluğudur. Bu topraklarda yaşamış tarihsel şahsiyetlerin, erenlerin, âlimlerin birikimleri rehberimiz olmalıdır. Anadolu irfanı ve insanlarımızın erdemi ışığımız, koruyucu gücümüz olmalıdır. 

Türkiye'nin içinde bulunduğu ucube rejimin yarattığı atmosfer ve çoklu krizler, toplumun en büyük problemidir. Kürt sorununun çözümünde meseleyi güvenlik pozisyonuna sıkıştırmadan güçlü bir demokratikleşmeye, yasal düzenlemelere, güçler ayrılığı prensibini tariflemeye ve bu atmosferden kurtulmaya acil ihtiyaç vardır. 103 yıl önce Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşu ile yeni bir sayfa açtık. Devlet geleneğimizi milletin egemenliğine taşıyan büyük bir değişim yaşadık. Cumhuriyetin kurucusu Atatürk'ün "Egemenlik kayıtsız, şartsız milletindir" anlayışı ile "Yurtta sulh, cihanda sulh" bakışı bizlere muazzam fırsatlar sunmuştur. Saltanattan Cumhuriyete ve çok partili döneme akan siyasi tarihimiz bize geçmişe saygıyla bakmayı ve hatalardan ders çıkarmayı öğretmiştir. 

Bu kritik dönemde ulusal birliğimizi teminat altına alacak, her vatandaşımızın dilinden kültürüne, inancından geleneklerine kadar eşit yurttaşlığı hissedeceği bir süreç, Türkiye'ye en büyük sıçramayı yaşatacaktır. İhtiyacımız olan, Cumhuriyeti demokrasi ile taçlandırmaktır. Kalkınmadan üretime, teknolojiden sosyal devlet politikalarına gereken adımları çekinmeden atmalıyız.  

Sayın Demirtaş'ın dediği gibi Diyarbakır'da bir Amedspor-Trabzonspor maçında buluşmalıyız. Milli maçlarımızı Van'da, Şanlıurfa'da hep birlikte izlemeliyiz. Birlikte göndere çektiğimiz bayrağımızla, vatanın bütünlüğüyle ve milletin birliğiyle bizi yoran boş gündemleri çöpe atmak, kişisel siyasi ihtirasları tarihin tozlu raflarına bırakıp büyük bir değişimi başlatmak zorundayız. 

Eğer kalıcı bir barış istiyorsak, Kürt meselesinin çözümünün Türkiye'nin demokratikleşmesiyle sağlanacağını net bir biçimde ortaya koymalıyız. Bu yönleriyle komisyona sunduğumuz rapor, komisyonda eksik kaldığını düşündüğümüz demokratikleşme hamlelerini öne çıkaran, oldukça kapsamlı ve önemli bir rapordur. Bütün bunlarla birlikte, komisyonda görev alan değerli milletvekillerimizin, örgütün feshinin tamamlanması, silahların tamamen yakılması, örgüt mensuplarının statüsü ve fesih sonrası infaz ve rehabilitasyon süreçleri ile ilgili olarak başarılı ve öncü bir katkıyı müşterek rapor sürecinde yerine getireceğine dair inancım tamdır. 

Bedel ödediğimizi söylüyorsunuz, doğru. Fakat Türkiye'nin ve milletimizin mutluluğu için ödediğimiz ve ödeyeceğimiz her bedel, evlatlarımıza bırakacağımız en güzel mirastır.