Dünya'nın dönüş hızı ile modern atom saatlerini eşitlemek amacıyla 1972 yılından bu yana sürdürülen "artık saniye" uygulamasının tamamen kaldırılması gündemde. Küresel teknoloji, havacılık ve finans altyapılarında ciddi kesintilere yol açan bu uygulamanın sona ermesiyle birlikte, insanlığın zaman ölçümü ile gezegenin fiziksel hareketleri arasındaki tarihi bağ da kopmuş olacak.

CNN International'ın aktardığına göre; Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu'na üye 69 ülke, artık saniyenin kaldırılmasını öngören kararı oylamaya hazırlanıyor. Teklifin kabul edilmesi halinde yeni düzenlemenin Mayıs 2027 itibarıyla yürürlüğe girmesi planlanıyor. Daha önce 2035 yılına kadar kademeli olarak bitirilmesi hedeflenen bu süreç, dijital altyapıların karşı karşıya kaldığı riskler nedeniyle öne çekildi. Yeni modelde atom zamanının astronomik zamandan kademeli olarak uzaklaşmasına izin verilecek ve resmi zaman ölçümü Dünya'nın dönüşünden tamamen bağımsız hale gelecek.

DİJİTAL ALTYAPILARI KİLİTLEYEN EK SANİYELER

Gözlemevleri tarafından ölçülen astronomik zaman ile hassas atom saatlerine dayanan Eşgüdümlü Evrensel Zaman arasındaki farkı kapatmak için 1972'den bu yana saatlere toplam 27 kez artık saniye eklendi. Ancak düzensiz aralıklarla yapılan ve sadece altı ay öncesinden duyurulan bu müdahaleler, yüksek hassasiyetle çalışan dijital sistemlerde küresel krizlere neden oldu.

2012 yılında eklenen artık saniye büyük sosyal medya ağlarını ve uçak rezervasyon sistemlerini kilitlerken, en son uygulandığı 2016 yılı sonunda ise bulut hizmet sağlayıcılarında kısa süreli kesintiler yaşandı. GPS ve modern navigasyon teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla geleneksel astronomik zamana olan bağımlılık biterken, teknoloji devleri de sistem güvenliğini tehdit eden bu uygulamanın sonlandırılması için uzun süredir baskı yapıyordu.

HİÇ DENENMEMİŞ TEHLİKE: NEGATİF ARTIK SANİYE

Sürecin hızlanmasındaki en kritik etken ise "negatif artık saniye" riski oldu. Dünya; Ay'ın çekim kuvveti, gezegen çekirdeğindeki kaymalar ve iklim krizine bağlı kutup buzullarının erimesi gibi nedenlerle sabit bir hızla dönmüyor ve yalpalıyor. Gezegenin dönüş hızı uzun vadede yavaşlama eğiliminde olsa da son dönemde kısa vadeli bir hızlanma sergiliyor.

Bu durum, yakın gelecekte saatlere saniye eklemek yerine tarihte ilk kez saatlerden bir saniye çıkarılması zorunluluğunu doğurabilir. Dijital sistemlerin böyle bir saniye silme işlemine tamamen hazırlıksız olduğunu belirten yetkililer, olası bir karmaşanın önüne geçmek için kararı aciliyetle gündeme taşıdı.

GELECEK NESİLLERE MİRAS

Alınacak kararla birlikte atom zamanı ile Dünya'nın dönüşü arasındaki farkın giderek açılmasına izin verilecek. İki zaman sistemi arasındaki farkın bir saate ulaşmasının ise 3 bin yıldan fazla süreceği hesaplanıyor. Sunulan öneri doğrultusunda, o gün geldiğinde gelecek nesiller bir defaya mahsus "artık saat" uygulamasına geçip geçmeyeceklerine karar verecek. Böylece günümüzün hassas dijital altyapıları koruma altına alınırken, zaman ölçümü tamamen atomik hassasiyete teslim edilmiş olacak.